Sistem autoimmun və nadir revmatoloji xəstəliklər

1/6 Bu nədir?

Skleroderma (sistem skleroz)

Dərinin və daxili orqanların sərtləşməsi ilə gedən autoimmun xəstəlik. Çox vaxt əllərin soyuqda rəng dəyişməsi ilə başlayır.

Raynaud fenomeni

Soyuqda və ya stress zamanı barmaqların ağarması, sonra göyərməsi və qızarması. Tək başına da ola bilər, başqa xəstəliyin ilk əlaməti də.

Şeqren sindromu

Göz və ağız quruluğu ilə gedən autoimmun xəstəlik. Tüpürcək və göz yaşı vəziləri tutulur.

Vaskulitlər

Damar divarının iltihabı. Dəridə səpgi, yaralar, hərarət və orqan zədələnməsi ilə özünü göstərə bilər.

Behçet xəstəliyi

Ağızda və cinsiyyət nahiyəsində təkrarlanan yaralar, göz iltihabı və dəri əlamətləri ilə gedir.

Dermatomiozit

Əzələ zəifliyi ilə birlikdə xarakterik dəri səpgiləri.

Ailəvi Aralıq Dənizi Qızdırması (FMF)

Təkrarlanan qısamüddətli hərarət, qarın və ya döş qəfəsi ağrısı tutmaları. Genetik xəstəlikdir.

Fibromialgiya

Bədənin geniş sahələrində davamlı ağrı, yuxu pozğunluğu və yorğunluq. Oynaqda zədələnmə olmur.

2/6 Kimlər üçün nəzərdə tutulub?

Əlləri soyuqda ağaran, göyərən və sonra qızaran şəxslər üçün.

Dərisi qalınlaşan, barmaqları çətin bükülən xəstələr üçün.

Gözü və ağzı davamlı quruyan, quru qida udmaqda çətinlik çəkənlər üçün.

Dərisində səbəbi aydın olmayan səpgi, xüsusən ayaqlarda xırda qırmızı ləkələr olanlar üçün.

Ağzında təkrar-təkrar yara çıxan şəxslər üçün.

Uşaqlıqdan təkrarlanan hərarət və qarın ağrısı tutmaları keçirənlər üçün.

Bədəninin hər yeri ağrıyan, yuxusu pozulan və analizləri normal çıxan xəstələr üçün.

3/6 Nə vaxt müraciət etməli?

• Barmaqlarınız soyuqda ağappaq olur, sonra göyərir
• Barmaq uclarınızda sağalmayan yaralar var
• Əl dəriniz qalınlaşıb, üzük barmağınıza dar gəlir
• Gözünüzdə qum hissi var, ağzınız daim quruyur
• Ayaqlarınızda xırda qırmızı ləkələr çıxıb, basanda solmur
• Ağzınızda ayda bir neçə dəfə yara çıxır
• Səbəbsiz hərarət tutmalarınız təkrarlanır
• Pilləkən qalxmaq və ya saçınızı daramaq çətinləşib

Barmaq ucunda yara, nəfəs darlığı və ya udma çətinliyi varsa, müayinəni təxirə salmayın.

4/6 Niyə vacibdir?

Bu xəstəliklərdə diaqnoz çox vaxt illərlə gecikir, çünki əlamətlər müxtəlif həkimlərə paylanır.

Erkən tanınma daxili orqan tutulmasının vaxtında aşkarlanmasına imkan verir.

Raynaud fenomeni bəzən ilk və uzun müddət tək əlamət olur. Onun qiymətləndirilməsi vacibdir.

Digər tərəfdən, hər Raynaud ciddi xəstəlik demək deyil. Müayinənin məqsədi bunu ayırd etməkdir.

Fibromialgiyada isə əsas məqsəd zədələnmə olmadığını göstərmək və ağrının idarə olunmasına keçməkdir.

5/6 Necə aparılır?

1. Ətraflı söhbət. Əlamətlərin başlama vaxtı, ardıcıllığı və bir-biri ilə əlaqəsi dəqiqləşdirilir.
2. Müayinə. Dəri, dırnaq dibi, oynaqlar, əzələ gücü və ağız boşluğu yoxlanılır.
3. Analizlər. ANA və alt qrupları, iltihab göstəriciləri, əzələ fermentləri və orqan funksiyaları göstərişə görə baxılır.
4. Orqan qiymətləndirməsi. Şübhəyə görə ağciyər, ürək və böyrək müayinələri istənə bilər.
5. Müalicə və təqib. Fərdi plan qurulur, müntəzəm nəzarət təşkil olunur.

Bu qrup xəstəliklərdə bir müayinə ilə nəticəyə gəlmək çox vaxt mümkün olmur. Bəzən müşahidə və təkrar qiymətləndirmə lazımdır.

Diaqnoz aydınlaşana qədər lazımsız güclü müalicədən çəkinilir.

6/6 Harada aparılır?

Müayinə və təqib Bakıda, StarLab Klinikasında aparılır.

Ünvan: 20 Yanvar küç. 88, 5-ci mikrorayon, Bakı. Qızıltac şadlıq evi ilə üzbəüz.

Əlaqə: +994 55 550 55 69.

Raynaud fenomeni tək başına da ola bilər və bu halda adətən ciddi deyil. Lakin barmaq ucunda yara, dəri qalınlaşması və ya digər əlamətlər varsa, müayinə lazımdır.

Quruluq yaşla və bəzi dərmanlarla da əlaqəli ola bilər. Davamlı və narahat edən quruluq isə Şeqren sindromu baxımından qiymətləndirilməlidir.

Fibromialgiyada oynaqda və ya orqanlarda zədələnmə olmur, buna görə analizlər adətən normaldır. Diaqnoz şikayət və müayinə əsasında qoyulur; analizlər başqa xəstəlikləri istisna etmək üçündür.

Test kömək edir, lakin diaqnoz əsasən klinik əlamətlərə söykənir. Testin mənfi olması xəstəliyi həmişə istisna etmir.